So sánh các cách dạy con trên thế giới

Mỗi quốc gia trên thế giới, tùy theo phong tục và quan niệm mà có các phong cách nuôi dạy con độc đáo không ai giống ai. Hãy cùng vòng quanh thế giới để khám phá xem các mẹ nước ngoài dạy con có khác gì so với bố mẹ Việt Nam. Dựa trên những phong cách này, mỗi người làm cha làm mẹ nên đúc kết cho mình một cách làm đúng đắn nhất để đem đến mọi điều tốt lành cho bé yêu.

Na Uy: Cho con ngủ trưa dưới trời tuyết lạnh âm độ

Với những đứa trẻ ở Na Uy, tuổi thơ của các bé gắn liền với các hoạt động ngoài trời. Khi một đứa trẻ tròn 1 tuổi, con sẽ bắt đầu được tham gia Barnehage (tiếng Norway có nghĩa là “vườn dành cho trẻ em”), vốn là một dạng nhà trẻ ở đây. Mọi chi phí sinh hoạt của trẻ sẽ do chính phủ lo để khuyến khích người dân trở lại làm việc.

Bố mẹ Na Uy sẽ trả vài trăm đô một tháng và con của họ sẽ được chăm sóc tận tình từ 8 giờ sáng đến 5 giờ chiều. Bọn trẻ ở ngoài trời thường xuyên, gần như chỉ chơi đùa và khám phá thiên nhiên. Ở một số bọn trẻ chỉ vào trong nhà khi ngoài trời lạnh dưới 14 độ. Chúng thậm chí ăn uống ở bên ngoài luôn – với găng tay giữ ấm. Hình ảnh em bé quấn chăn, nằm ngủ quên trong xe nôi giữa mùa đông vùng bắc Âu không có gì là lạ. Đây là kiểu nuôi dạy trẻ của Na Uy – một chút khắc nghiệt sẽ là điều tốt cho lũ trẻ được rèn luyện tính chịu đựng và sức chiến đấu.

Ở Việt Nam, bố mẹ không có đủ can đảm để cho con vui chơi ngoài thời tiết lạnh như vậy. Nhiều gia đình thậm chí còn không cho con ra khỏi nhà trong những ngày đống giá lạnh. Bố mẹ luôn tìm cách sưởi ấm cho bé thay vì phải hành hạ con hàng giờ ngoài trời.

Kenya: Người Kisii truyền thống tránh nhìn thẳng vào mắt con cái
Các bà mẹ người Kisii, hay Gussii vẫn địu con đi khắp mọi nơi, nhưng thay vì thủ thỉ với bé như các ông bố bà mẹ nơi khác, họ lại không bao giờ nựng con. Khi lũ trẻ bắt đầu bập bẹ tập nói, các bà mẹ này thường tránh tiếp xúc ánh mắt trực tiếp với con. Với người phương Tây, việc này có thể vô tình nhưng trong văn hóa của người Kisii nó lại có ý nghĩa nhất định. Với người Kisii, giao tiếp bằng mắt là một hành động truyền quyền lực, trao gửi trách nhiệm và đó là điều mà bố mẹ Kisii không muốn gửi đến con cái của họ.

Với người Việt Nam, việc bố mẹ giao tiếp mắt với con là một cách thể hiện tình cảm yêu thương. Chúng ta thường cưng nựng, mặt đối mặt với con để cùng con chơi đùa hay trao cho con những lời nói thủ thỉ, tâm sự. Việc bố mẹ nhìn thẳng vào mắt con cũng là một cách để gắn bó tình cảm gia đình, để trẻ có thể lưu giữ mãi hình ảnh của bố mẹ trong tâm trí.

Đan Mạch: Bố mẹ để con ngoài đường trong khi mình đi mua sắm

Tại Đan Mạch, trẻ em thường được đặt bên ngoài với lý do để được hưởng khí trời – thứ mà các bậc phụ huynh cho là rất cần thiết cho sức khỏe và sự phát triển tim mạch của trẻ. Trong khi trẻ được đặt ở ngoài cửa hàng thì bố mẹ lại ăn uống và mua sắm một cách thoải mái mà không lo vướng chân.

Nếu các mẹ đến Đan Mạch, mọi người sẽ không ngạc nhiên khi nhìn thấy trẻ em không có người trông. Hành động này của bố mẹ Đan Mạch được coi là nhẫn tâm và vô trách nhiệm. Ở New York, một cặp vợ chồng người gốc Đan Mạch đã bị bắt giữ vì tội để con bên ngoài một cửa hàng đồ ăn nhanh để vào ăn một mình.

Chắc chắn hiện tượng này sẽ không bao giờ xảy đến ở Việt Nam. Khi cho trẻ đến những nơi công cộng, bố mẹ Việt sẽ luôn dính chặt lấy con, họ không dám tạo khoảng cách quá xa với trẻ, bố mẹ bước một bước thì trẻ cũng phải bước theo, cấm không được chạy nhảy lung tung vượt ra khỏi tầm mắt của mẹ.

Quần đảo Polynesian: trẻ em tự trông lấy nhau
Ở quần đảo Polynesian, chúng ta sẽ bắt gặp hình ảnh những đứa trẻ tầm tuổi nhau tự chăm sóc và trông coi lẫn nhau một cách có tổ chức. Ban đầu, người lớn vẫn chịu trách nhiệm chăm sóc trẻ nhưng ngay khi trẻ biết đi thì bé sẽ phải chăm những trẻ khác. Các trẻ mẫu giáo lớn được học cách dỗ dành các em bé. Phương pháp này của người Polynesian sẽ có tác dụng giúp các trẻ biết cách quan tâm và chăm sóc người khác. Tuy nhiên, nhiều người vẫn đánh giá đây là hành động lơ là, thiếu trách nhiệm, thậm chí là gây nguy hiểm cho các bé.

Khác với bố mẹ ở quần đảo Polynesian, bố mẹ Việt không dám để các bé tự trông coi lẫn nhau vì họ biết như vậy là không an toàn. Đôi khi chính bản thân bố mẹ tự chăm con còn để xảy ra những trường hợp đáng tiếc, huống chi là những đứa trẻ mới biết đi.

Nhật Bản: Bố mẹ để con nhỏ tự ra ngoài một mình

Bố mẹ Nhật luôn nổi tiếng với cách dạy trẻ tự lập ngay từ khi còn nhỏ. Họ luôn biết cách dạy con tính tự giác làm một số việc trong nhà giúp đỡ bố mẹ. Việc bắt gặp một đứa bé nhỏ, tự xách đồ của mình, cùng mẹ đi siêu thị hay đi ngoài đường là một hình ảnh rất thường thấy ở Nhật. Trẻ em ở Nhật được dạy cách tự lập ngay từ khi còn rất nhỏ. Tuy nhiên, những công việc mẹ Nhật giao con bao giờ cũng theo qui tắc từ dễ đến khó.

Không những vậy, tại Nhật Bản, trẻ từ 4 tuổi trở lên đã có thể tự đi tàu điện ngầm một mình, tự đi học mà không cần phải có người lớn đưa đón. Đây là việc gần như không mấy bố mẹ Việt dám làm. Điều đáng nói là bố mẹ Nhật không hề bắt ép hay quát mắng bắt con làm như vậy, họ dùng những lời nói nhẹ nhàng để khích lệ tính tự giác của bé.

Khác với bố mẹ Nhật, người Việt lại có xu hướng nuông chiều, làm hộ con mọi việc. Nhiều con đã đến tuổi đi học mẫu giáo, nhưng việc đơn giản nhất như mặc quần áo, tự ăn cơm… vẫn phải để bố mẹ làm giúp. Đây không phải lỗi của các con, mà xuất phát từ chính bản thân bố mẹ, đôi khi muốn tốt cho con nhưng lại vô tình hại con, khiến con trở thành một đứa trẻ phụ thuộc.

Tây Ban Nha: Trẻ được tha hồ thức khuya

Các gia đình Tây Ban Nha vốn tập trung vào các khía cạnh xã hội và giao tiếp trong quá trình phát triển của trẻ. Ý tưởng để con đi ngủ lúc 6 rưỡi chiều là một điều vô cùng xa lạ ở đây, thay vào đó chúng có thể đi ngủ lúc 10 giờ hay muộn hơn để có thể tham gia vào các hoạt động chung của gia đình. Điều này cũng giống với quan điểm của các phụ huynh Argentina.

Ở Việt Nam, tình trạng cho trẻ đi ngủ tầm 9 giờ – 10 giờ không phải là ít, bố mẹ thường có xu hướng cho trẻ vui chơi hoặc xem tivi giải trí trước khi cho trẻ đi vào giấc ngủ. Với tầm khung giờ này không phải là quá muộn, nếu vượt quá ngưỡng này thì bố mẹ nên xem xét lại. Việc cho trẻ ngủ quá muộn vào tối hôm trước sẽ ảnh hưởng đến đồng hồ sinh học của trẻ vào ngày hôm sau. Bố mẹ nên tập cho trẻ một thói quen ngủ có giờ giấc để đảm bảo một lối sống lành mạnh.

Pháp: Bố mẹ để con ăn mọi thứ
Ở Pháp, cha mẹ luôn áp dụng cho trẻ theo một chế độ ăn nhất định, nói không với việc “kén cá chọn canh”, bố mẹ ăn gì thì trẻ cũng phải ăn nấy. Và vì thế, trẻ em Pháp được cho ăn đồ ăn của người lớn, từ gan ngỗng cho tới pho mát hôi ngay từ khi còn rất nhỏ. Ngược lại với mẹ Pháp, mẹ Việt luôn lên thực đơn riêng cho trẻ, họ quan niệm rằng trẻ cần được ăn những mon ăn bổ dưỡng nhất và đầy đủ nhất.
Trong bữa ăn, khi trẻ nhất quyết không chịu ăn thì mẹ Việt sẽ dùng mọi cách để ép con ăn cho bằng được, vì họ nghĩ việc con bỏ bữa là một việc làm không đúng, dễ gây hảnh hưởng xấu đến sức khỏe. Nhưng mẹ Pháp thì không, họ không hề ép buộc con, nếu chúng không muốn ăn nữa thì cũng không sao, hãy cứ đến khi đói thì chúng sẽ tự biết đường tìm đến đồ ăn.

Anh: Cha mẹ không bao giờ to tiếng với con

Mẹ Anh đối xử rất tốt với con theo nhiều cách khác nhau. Hầu hết họ không quát con to tiếng mà sử dụng những từ ngữ rất tình cảm và không bao giờ nói những điều tiêu cực về con mình, kể cả bé có hư đến thế nào.

Có một mẹ Việt đi dạo đến công viên và nói chuyện với một vài người mẹ Anh cũng đang ở đó. Mẹ Việt kể về con mình với những từ đại loại như: “Nghịch như quỷ, hư lắm, đến giờ cầm thìa còn như cầm kiếm….” Và họ nói với cô rằng: “Có lẽ chị chưa kể về con mình một cách tích cực rồi!” Câu nói vu vơ nhưng làm mẹ Việt vô cùng xấu hổ. Cô chợt nhận ra nói đùa về con mình không làm cho vấn đề trở nên hài hước mà thậm chí biến cô thành một người mẹ tồi. Trong khi mẹ Anh luôn rất chu đáo, lịch sự và tôn trọng con mình. Ở những nơi công cộng, bến tàu điện ngầm, siêu thị, trong nhà hàng… nếu lớn tiếng mắng hay phạt con, bạn sẽ nhận được những ánh mắt như thể đang.. bạo hành bé vậy.

Mẹ Anh không bao giờ cạnh tranh hay dè bỉu nhau chuyện nuôi con. Thậm chí các bà mẹ thường xuyên chia sẻ về những điều vụng về của mình: “Sáng nay hết bánh mì nên cho con ăn khoai tây chiên vậy.” Những chia sẻ như thế thường nhận được rất nhiều đồng cảm của các bà mẹ khác. Tất cả những điều đó cũng chỉ để cho thấy rằng mẹ Anh không quan trong phải gồng mình thành những bà mẹ hoàn hảo.

Đức: Dạy con tự lập từ sớm

Phương châm của các bậc cha mẹ người Đức là làm bạn của trẻ để tìm phương án giải quyết tốt nhất, đừng cho rằng bố mẹ luôn luôn đúng và bắt buộc con luôn làm theo ý mình, điều này hoàn toàn sai lầm. Bố mẹ cũng phải tôn trọng ý kiến của con cái khi con nói “Không”.

Đối với người Đức, trẻ em cần được học tính tự lập từ rất sớm, ngay từ việc nhỏ nhất. Ví dụ, khi mẹ làm cái gì nên cho bé đứng hay ngồi bên cạnh xem cùng hoặc hướng dẫn cho bé làm cùng, đừng nói: “Con không được sờ vào, để mẹ làm một loáng cho nhanh.” Mẹ làm thì nhanh thật nhưng bé sẽ không học được gì nếu bố mẹ cứ làm hộ mãi. Khi nấu cơm hãy cho bé đong gạo, giặt quần áo hãy để bé tự cho quần áo của nó vào máy giặt. Dọn nhà hãy đưa cho bé một cái khăn và khoanh vùng, đây là vùng của con. Đặc biệt rác phải được bỏ vào thùng rác. Trẻ em học rất nhanh và nhớ lâu, chỉ cần hướng dẫn một lần, lần sau bé sẽ nhớ và tự ý thức được việc đó phải làm như thế nào.

Nhiều người cho rằng không nên cho trẻ con tiêu tiền sớm, vì tiền thúc giục bản năng xấu xa của con người. Người Đức dạy cho trẻ em cách tiêu tiền từ rất sớm. Người mẹ cho con một đồng và nói, con chỉ có một đồng thôi, nếu con mua kẹo thì con sẽ không được chơi ô tô, và nếu con chơi ô tô thì con sẽ không mua kẹo. Mỗi khi cho con đi mua đồ cùng, bé được phép chọn đồ và khi mẹ nói không được, cái này đắt quá, con chọn thứ khác đi, thứ nào rẻ hơn ấy. Lúc đầu bé không làm theo mà nằm ra đất khóc ăn vạ. Mẹ mặc kệ đẩy xe đi, bé khóc chán thì đứng lên chạy theo mẹ, nhiều lần như thế sẽ quen, để làm được việc này người mẹ cần phải rất kiên nhẫn.

Mỗi khi mua cái gì cho bé thì mẹ đều đưa tiền cho con trả kèm theo: “Con không được phép mang vật đó ra khỏi cửa hàng mà chưa trả tiền, như thế là không tốt, là phạm pháp.” Sau rất nhiều lần như thế bé sẽ biết: À ha, phải trả tiền trước khi mang đồ đi. Phải cho trẻ biết giá của đồ vật ấy là bao nhiêu, có hợp với túi tiền nhà mình không. Không dạy cho trẻ cách “có tiền ta mua được tất cả”, hoặc chúng đòi cái gì cũng mua với ý nghĩ con mình không thua con hàng xóm được. Điều ấy tạo cho trẻ sớm có tính đua đòi, tồi tệ nhất sẽ dẫn đến ăn cắp. Trong một đám bạn chơi chung, nhưng khi ra về đồ chơi của bạn nào được trả về đúng cho bạn đó.